Rond de tentoonstelling

Publicaties

Brussel 14-18. Een stad in de oorlog, dag na dag, S. Jaumain, Valérie Piette en Gonzague Pluvinage. Historia Bruxellae, 8. Gepubliceerd in het Nederlands en het Frans. Prijs: 9,50 €, te koop in het Museumshop.

Humor op oorlogspad. Brussel en de karikatuur in 14-18, o.l.v. S. Jaumain en Valérie Piette. Fontes, 3. Gepubliceerd in het Nederlands en het Frans. Prijs: 22 €, te koop in het Museumshop.

14-18: steden in oorlog, speciaal nummer van de «Brusselse Cahiers», 2014, door specialisten in hedendaagse geschiedenis in Europa, Noord-Amerika, Rusland en Afrika.
Gepubliceerd in het Nederlands, Frans en Engels. Prijs: 18 €, te koop in het Museumshop. Nu ook op Internet (Portaal CAIRN).

Journal de Paul Max, uitg. B. Majerus en S. Soupart, op Internet beschikbaar.

14-18. Brussel tikt Duits. Pedagogisch dossier voor leerkrachten, op Internet beschikbaar.

Lezing en debat

Donderdag 26.03.15 om 18u30 - Gotische zaal van het Stadhuis

Het theatergezelschap MAPS brengt "Exils 1914": drie monologen van oorlogsbannelingen, gevolgd door een debat onder leiding van Olivier Standaert, journalist en historicus. (FR)

Meer info: www.compagniemaps.be

 

Expo


Praktische informatie

De tentoonstelling "14-18: Brussel tikt Duits" heeft plaats van 21/8/2014 tot 3/5/2015 in het Museum van de Stad Brussel, Grote Markt van Brussel.

Toegang

Van dinsdag tot zondag van 10u tot 17u
Donderdag tot 20u
Gesloten op maandag en 1/1, 1/5, 1/11, 25/12

Uitzonderlijk open op 11/11/2014

Tarieven

Toegangsprijs (zie hieronder) + € 1

- Volwassenen: € 4
- Senior/ Student:  € 3
- Kinderen:  € 2
- Jonger dan 6 jaar: gratis
- Jonger dan 18 jaar: gratis in het weekend

- Scholen:  € 2
- Groep: € 3

- Artikel 27: € 1,25

Talen van de tentoonstelling

Nederlands; Frans; Engels; Duits

Toegangkelijkheid

2de verdiep, zonder lift.

Voor de kinderen (vanaf 8 jaar)

Jonge bezoekers hebben een eigen gids om de tentoonstelling te bezoeken met info en leuke doe-activiteiten. (Speurtocht gratis, ook op Internet beschikbaar).

Rondleidingen in de tentoostelling

  • Zondag 5.10.2014 om 14u (eerste zondag van de maand)
  • Dinsdag 11.11.14 om 13u (Wapenstilstandsdag)
  • Zondag 7.12.14 om 14u (eerste zondag van de maand)
  • Zondag 1.02.15 om 14u (eerste zondag van de maand)
  • Zondag 5.04.14 om 14u (eerste zondag van de maand) + Het theatergezelschap MAPS brengt "Exils 1914".

Rondleidingen op reservering

De rondleidingen voor groepen (max. 20 personen) worden vooraf (liefst minimum 15 dagen voor het bezoek) gereserveerd, in de functie van de beschikbaarheid.

  • Inlichtingen en reservering per telefoon 02/279 43 67 ou per mail Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Realisatie

Een initiatief van de Schepen voor Kultuur van de Stad Brussel, Karine Lalieux.
Directie: Anne Vandenbulcke, directrice generaal en Thérèse Symons, directrice
Commissaris: Gonzague Pluvinage
Communicatie: Julien Bohain, Vinciane Godfrind, Chloé Van Driessche
Lay-out: Casiers/Fieuws

 

Expo

Na oorlogse periode

Bevrijding en revolutie

14-18 5.01Brussel wordt bevrijd in november 1918, maar vanaf half oktober is het vertrek van de bezetter al te merken.

Tegen deze achtergrond van militaire ontreddering breekt in Duitsland de revolutie uit: op 9 november wordt het keizerlijke regime afgeschaft en wordt de republiek uitgeroepen. In Brussel wordt een revolutionaire raad van Duitse soldaten opgericht die een einde maakt aan het bezettingsbewind. Er heerst extreme opwinding in de straten: Brusselaars verbroederen met de revolutionairen en er breken schietpartijen uit tussen officieren die trouw blijven aan de keizer en muitende soldaten.

Het chaotische klimaat houdt aan tot 17 november, de dag waarop de laatste bezetters vertrekken en de stad officieel wordt bevrijd. In Duitsland is de wapenstilstand een bittere pil voor het volk.

 

Om nooit te vergetenkeym009-57

In België gaan de herinneringen aan de oorlog in de jaren nadien gepaard met een grote vaderlandsliefde en een mix van haat tegenover de ‘moffen’ en erkentelijkheid tegenover de soldaten en burgers die gestorven zijn voor het vaderland.

In Duitsland speelt Hitler in op die traumatische oorlogsherinneringen en voert vanaf 1933 een dodencultus in voor de gesneuvelden van het vaderland, die versmelt met een dodencultus voor de nazibeweging.

Het begin van de 20ste eeuw

In de jaren 1914-1918 ontstaat er een belangrijke breuk in de sociale, politieke, economische, culturele en intellectuele ontwikkeling van de Europese samenlevingen.

In België is de invoering van het enkelvoudig algemeen stemrecht onvermijdelijk geworden, maar dan alleen voor mannen. De Vlaamse beweging komt verzwakt en verdeeld uit de bezettingsjaren, maar de Vlaamse kwestie boekt toch ook vooruitgang.

In Duitsland wordt de parlementaire democratie geïnstalleerd op de ruïnes van het keizerrijk. De vrouwen krijgen stemrecht, en wanneer grote lagen van de bevolking verzwakt geraken door de hoge inflatie, worden er belangrijke sociale hervormingen ingevoerd. De Weimarrepubliek moet als kind van de oorlog de nederlaag verwerken. De door de winnaars opgelegde vredesvoorwaarden wakkeren wrok aan en de leiders die de verdragen ondertekend hebben, moeten het ontgelden.

De nazipropaganda speelt daar handig op in met de belofte de ‘vredesschande’ uit te wissen.

 

Expo

De Oorlog

Schaarste en rantsoenering

14-18-fem1De Duitse bezetting legt de Brusselse economie lam. De stad is erg afhankelijk van het platteland voor haar bevoorrading, en reeds vanaf het einde van de maand augustus 1914 is de schaarste voelbaar.

Het Nationaal Comité voor Hulp en Voeding coördineert de initiatieven en staat in voor de distributie van levensmiddelen, kolen en kleding. Deze worden ingezameld dankzij een immense solidariteitsbeweging in de neutrale en geallieerde landen, waaronder de Verenigde Staten.

In Duitsland leidt het onvermogen van de overheid om de steden doeltreffend te bevoorraden, samen met de Britse blokkade, tot ernstige tekorten.

De gezondheidstoestand van grote delen van de bevolking gaat er fors op achteruit, waardoor het keizerlijk regime in vraag wordt gesteld. In Berlijn, Hamburg en Düsseldorf is de bevolking zwaar getroffen door honger en ondervoeding. Net als in Brussel wordt overleven voor velen een prioriteit.

Bezetting en industriële mobilisatie

In de straten van de hoofdstad laat de bezetting zich voelen door de aanwezigheid van Duitse uniformen en de vele affiches die de muren van de stad bedekken. Naast vertekende en gecensureerde oorlogsberichten staan er ook talloze orders op te lezen waarmee de nieuwe autoriteiten de eigendommen van de Brusselaars opvorderen en hun vrijheid beknotten.

In Duitsland wordt alles in het werk gesteld om de oorlogsinspanningen te ondersteunen. Om een oorlog van een dergelijke omvang te kunnen voeren, wordt de economie noodgedwongen aangepast en moeten alle middelen worden ingezet.

Weerstand en Burgfrieden

csm Korset 01 18b52dd6b8

Op een discrete, humoristische en scherpzinnige manier, met ogenschijnlijk onschuldige gebaren die evenwel hun effect niet missen (het dragen van patriottische onderscheidingstekens, het verscheuren van de aanplakbiljetten van het Duits bestuur, enz.), wordt de bezetter duidelijk gemaakt dat het volk zich niet gewonnen geeft. De weerstand neemt ook meer georganiseerde en clandestiene vormen aan zoals informatie- en ontsnappingsnetwerken die door de Duitsers worden tegengewerkt.

Maar niet elke Brusselaar handelt als een patriot. Een kleine minderheid van de bevolking schikt zich in de Duitse aanwezigheid en haalt er voordeel uit.

De Duitse bevolking van haar kant is ervan overtuigd dat ze zich moet verdedigen tegen Engeland, dat jaloers zou zijn op de economische expansie van Duitsland en dat als de echte ‘slechterik’ wordt afgeschilderd. Hierom blijft het ‘thuisfront’ de oorlog tot in september 1918 steunen, ondanks de steeds grotere politieke en sociale spanningen die al snel een einde maken aan de geest van nationale eenheid of Burgfrieden die in de eerste maanden van het conflict overheerste.

 

 

Expo

Humor op oorlogspad

alim-keym011-121-24

Sinds de ontwikkeling van de pers in de 19de eeuw zijn karikaturen erg populair. Tijdens de oorlog worden ze op grote schaal gebruikt door alle oorlogvoerende landen.

Een komische of satirische beschrijving met enkele simplistische of vervormde trekken is het ideale propagandamiddel om de rechtmatigheid van de eigen zaak te verdedigen en die van de vijand onderuit te halen.

In het bezette Brussel verzetten artiesten zich met humor als wapen. Lachen om je eigen miserie maakt alles allicht wat draaglijker.

In de spotprenten komen de problemen van het volk aan bod: schaarste, bevoorradingsproblemen, uurverandering, vorderingen, enz.

De artiesten doen echter niet alleen aan zelfspot, maar noemen de schuldigen ook bij hun naam: de Duitse bezetter uiteraard, maar ook Brusselaars die op een of andere manier van de bezetting profiteren en ervan worden beschuldigd de nationale eenheid te verraden.

 

 

 

 

 

Expo